Koran leren lezen voor kinderen: van letters tot reciteren

De Koran lezen begint niet bij de Koran, maar bij de letters. Een kind dat de klank van elke letter kent en de klinkertekens beheerst, kan daarna elk woord in de Koran 'uitrekenen', net zoals het op school een nieuw Nederlands woord leest.

In de Koran staan alle klinkers erbij. Dat is goed nieuws: je kind hoeft niet te raden hoe een woord klinkt. Het moet wel de tekens kennen. Dit zijn de belangrijkste, uitgelegd voor ouders.

Kent je kind de letters nog niet allemaal? Begin dan bij de Arabische letters en onze gids Arabisch leren voor kinderen. Eerst de basis, dan de Koran: dat voorkomt gokken.

Veel Koranscholen gebruiken voor deze stap een leesboekje zoals de Qaida Noerania (al-Qa'ida an-Nuraniyya). Daarin oefent een kind letter voor letter en teken voor teken, met korte regels die steeds iets moeilijker worden. Het principe is hetzelfde als in de tabel hierboven: eerst de tekens, dan pas lange woorden.

Tajwid zijn de regels om de Koran correct en mooi te reciteren. Een kind hoeft die regels niet uit het hoofd te kennen om ermee te beginnen. Het leert ze eerst door goed te luisteren en na te doen, net zoals het zijn moedertaal leerde.

Wat je kind in het begin merkt, is vooral dit:

• Elke letter heeft een eigen plek in mond of keel. De Haa (ح) klinkt anders dan de Ha (ه), en de 'Ain (ع) is geen gewone a.
• Sommige letters zijn 'zwaar' en andere 'licht'. De Saad (ص) klinkt voller dan de Sien (س).
• Lange klinkers duren echt langer. Je kind leert ze 'uit te houden' in plaats van ze in te slikken.
• Bij een noen of miem met shadda klinkt de klank even door de neus.
• Aan het eind van een vers stop je, en het laatste klinkerteken spreek je dan meestal niet uit.

Kinderen memoriseren het best vers voor vers: eerst vaak luisteren, dan nazeggen, dan verzen aan elkaar koppelen en ten slotte de hele soera opzeggen aan iemand die luistert. Daarna komt herhalen op steeds langere tussenpozen.

Veel gezinnen beginnen met Al-Fatiha en de korte soera's aan het eind van de Koran, zoals Al-Ikhlas, Al-Falaq, An-Nas en Al-Kawthar. Ze zijn kort, klinken ritmisch en komen dagelijks terug in het gebed.

1. Luisteren: laat je kind een vers een paar keer horen, van een goede recitator.
2. Nazeggen: je kind zegt het vers na, eerst in stukjes, dan in één keer.
3. Koppelen: zodra twee verzen goed gaan, zegt je kind ze samen op. Dan drie, dan vier.
4. Opnemen of opzeggen: je kind reciteert de hele soera, aan jou of aan een app die meeluistert.
5. Herhalen: de volgende dag opnieuw, daarna na een paar dagen, na een week en na enkele weken.

Meer praktische tips vind je in ons blog over memoriseren van de Koran thuis.

Je kunt je kind goed helpen zonder zelf Arabisch te lezen. Jouw rol is niet de uitspraak verbeteren, maar zorgen voor een vast moment, aandacht en herhaling. De controle van de uitspraak laat je over aan een leraar of aan een methode die meeluistert.

• Kies een vast moment, bijvoorbeeld na het ochtend- of avondgebed.
• Luister mee terwijl je kind reciteert. Je hoeft niet alles te verstaan om te merken of het vlot of aarzelend gaat.
• Vraag je kind om je de betekenis van een soera te vertellen. Uitleggen helpt onthouden.
• Houd bij welke soera's je kind kent, en vraag er af en toe een op.
• Vier mijlpalen: een eerste soera uit het hoofd is iets om trots op te zijn.

Veel ouders leren ook zelf mee. Je kind iets laten uitleggen wat jij nog niet weet, is voor een kind een groot compliment. En luister samen naar een recitator: zo hoort je kind dagelijks hoe het moet klinken, zonder dat jij het hoeft voor te doen.

Tasmee' (تسميع) betekent: uit het hoofd reciteren aan iemand die luistert en verbetert. In Koranscholen is het een vast onderdeel van elke les. De leraar hoort of de tekst klopt, en of de uitspraak goed is.

In Hudhudo kan je kind ook reciteren aan de app. De spraakcontrole vergelijkt wat je kind zegt woord voor woord met de tekst van het vers en geeft meteen een score. Je kind kan ook een hele soera in één keer opzeggen en krijgt daarna een overzicht per vers.

Thuis kun je tasmee' ook zelf in een paar stappen doen:

1. Kies samen één soera die je kind al kent.
2. Je kind zegt hem rustig en helemaal op, zonder te stoppen.
3. Jij luistert, of de app luistert mee, en je noteert waar het haperde.
4. Oefen alleen dat ene stukje nog een keer, en sluit af met iets wat goed ging.

Met dagelijks tien tot vijftien minuten kan een kind van 7 jaar of ouder meestal binnen een jaar langzaam uit de mushaf lezen, als het bij nul begint. Memoriseren gaat per soera: een korte soera lukt vaak in enkele dagen tot twee weken. Dit zijn richtlijnen, geen normen.

Vergelijk je kind niet met anderen. Een kind dat elke dag een beetje doet en er plezier in houdt, komt verder dan een kind dat onder druk snel gaat en daarna afhaakt.

Hudhudo heeft een Koranonderdeel waarin je kind lezen, luisteren en memoriseren oefent, met een spraakcontrole die meeluistert. Het is gemaakt voor kinderen van 4 tot 12 jaar en werkt in de browser.

• Elk vers in vijf stappen: luisteren, nazeggen, memoriseren, testen (bijvoorbeeld het ontbrekende woord vinden) en reciteren met spraakcontrole.
• Tasmee' van een hele soera, met daarna een overzicht van elk vers.
• Slim herhalen: Hudhudo onthoudt wanneer je kind een soera goed reciteerde en zet hem op tijd terug op de herhaallijst, op steeds langere tussenpozen (het Leitner-principe).
• Als de school van je kind meedoet, kan de leraar een stuk Koran klaarzetten. Dat verschijnt dan als taak van de dag.
• Ouders zien de voortgang en krijgen regelmatig een rapport per e-mail.
• Geen advertenties en geen chats met vreemden.